Home Babalık Davası

Babalık Davası

Tarafından Nüfus Davaları

Babalık davası baba ile çocuk arasındaki soybağının tespitine yönelik açılır ve uygulamada sıklıkla görülür. Ancak belirtmemiz gerekir ki bu davanın hukuki zemini, işleyişi ve sonuçları bakımından dikkat edilmesi gereken noktaları vardır.

Yazımızda babalık davası nedir, nasıl açılır, bu süreçte nelerle karşılaşılır gibi önemli konulara yer verdik, kanuna ve uygulamadaki işleyişe göre en çok sorulan soruları cevaplandırdık. Önemi dolayısıyla yazımızı dikkatli okumanızı öneririz.

Babalık Davası Nedir?

Herhangi bir şekilde baba ile çocuk arasında olması gerektiği gibi soybağı kurulmamışsa anne veya çocuğun bu soybağını tesis etmek maksadi ile açtıkları davaya babalık davası denir.

Görüldüğü üzere babalık davası nedir denildiğinde aslında mahkeme kararı ile baba – çocuk arasında soybağının kurulduğu bir yoldan bahsetmekteyiz. Babalık davası uygulamada sıklıkla görülür ve miras vs. gibi çok önemli sonuçları vardır.

Esasen babalık davasında anne der ki şu kişi benim çocuğumun babasıdır, soybağı bu şekilde kurulsun. Yahut çocuk der ki şu kişi benim babamdır soybağı kurulsun. Babalık davasının özeti budur.

Babalık davası nedir ve nasıl işler sorusunun cevabı Türk Medeni Kanunu madde 301 ve devamında yer alır. Biz de yazımızı bu kurallara ve uygulamadaki işleyişe göre sizlere sunuyoruz.

Ancak belirtmemiz gerekir ki her somut olay kendine has özellikler taşıdığından somut olayın avukat yardımı alınarak ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Aksi halde sadece teorik bilgiler ile hatalı yahut ihmali işlemler yapılarak ciddi hak kayıpları yaşanabilir.

Babalık Davası ile İlgili Bilinmesi Gerekenler

Babalık davasının işleyişi, süreçte karşılaşılabilecek durumlar her somut olay için farklılık gösterebilir. Ancak temelde asgari bazı ortak kurallar söz konusudur. Şöyle ki;

Davanın Tarafları:

Babalık davası yukarıda da değindiğimiz üzere anne ve çocuk tarafından açılabilen bir davadır. Eğer soybağının kurulmasını baba istiyorsa tanıma prosedürü işletmelidir. Bununla ilgili olarak ‘tanıma davası’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz. Babalık davasında davacı ve davalıları şu şekilde gösterebiliriz:

Davacı Davalı Davanın İhbar Edilir
Anne Baba Savcı, hazine ve kayyıma
Çocuk Baba Savcı ve hazineye
Kayyım Baba Savcı, hazine ve anneye

ÖNEMLİ: Eğer baba ölmüşse dava MİRASÇILARINA karşı açılabilir. Tabloda davacı olarak kayyımın da yer aldığı görülüyor. Kayımın davacı olduğu hallerle ilgili aşağıda detaylı açıklama yaptık.

Babalık Davası Açma Süresi:

Yukarıda saydığımız her bir davacı için farklı süre kuralları uygulanacaktır. Babalık davası açma süresi genel olarak 1 yıldır. Ancak sürenin başlangıcı ile ilgili bazı önemli kurallar vardır. Belirtmemiz gerekir ki babalık davası çocuk doğduktan sonra yahut henüz anne çocuğa hamile iken açılabilir. Genel olarak babalık davası açma süresini şöyle gösterebiliriz:

Davacı Sürenin Başlangıcı Babalık Davası Açma Süresi
Anne Doğumdan itibaren 1 yıl
Çocuk Ergin olmasından itibaren 1 yıl
Kayyım Atamanın tebliğinden itibaren 1 yıl

ÖNEMLİ: Aşağıda babalık davası açma şartları kısmında da bahsedeceğimiz üzere eğer çocuk ile başka bir kişi arasında halihazırda soybağı ilişkisi varsa, 1 yıllık süre bu soybağı ilişkisinin sona ermesinden itibaren başlar. Bu da soybağının reddi veya tanımanın iptali davasının kesinleşmesinden sonra demek oluyor.

ÖNEMLİ: Babalık davası açma süresinin genel olarak 1 yıl olduğunu söyledik. Eğer bu 1 yıllık süre haklı nedenlerden ötürü aşılmışsa haklı neden ortadan kalktıktan sonra 1 ay içerisinde dava açılabilir. Anne veya çocuk cezaevindedir, yurtdışında çalışıyordur vs. gibi her türlü gerekçe mahkeme tarafından haklı görülebilir. Bu tamamen somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Babalık Davası Nerede Açılır:

Babalık davasının görevli ve yetkili mahkemede açılması önemlidir. Babalık davasında görev ve yetki kurallarını şu şekilde gösterebiliriz:

Görevli Mahkeme Yetkili Mahkeme
Babalık ve diğer neseb davalarında aile mahkemesi görevlidir. Eğer yoksa asliye hukuk mahkemesi görevli olur. Davacı veya davalının dava açtığı andaki yahut çocuğun doğum anındaki yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Babalık Davası Dilekçesi:

Babalık davası dilekçesi özenle hazırlanmalıdır. Somut olay dilekçeye hukuki zeminde doğru bir şekilde yansıtılmalı, ihtimaller gözetilerek hukuki çare üretilmelidir. Belirtmemiz gerekir ki bu dilekçe belirli mecralarda yer alan babalık davası dilekçe örneği/örnekleri üzerinden hazırlanmamalıdır.

Bunlar boşluk doldurmalı taslak metinler olsa da somut olaydan uzak,  güncel mevzuata aykırı ve uzun vadede hak kaybı doğurmaya neden olacak metinlerdir. Babalık davası dilekçe örnekleri ile hak ve zaman kaybetmek yerine bu dilekçenin deneyimli avukatlardan yardım alınarak hazırlanması gerekir.

Babalık Davası Masrafları:

Babalık davası masrafları, dava açmadan önce mahkeme veznesine yatırılacaktır. Babalık davasında her şeyden önce maktu harç söz konusudur. Her yıl yeniden belirlenen ve o yıl her babalık davası için sabit olan bir miktardır bu harç. Bununla birlikte tebligat giderleri vs. bazı giderler söz konusu olacaktır.

Az sonra bahsedeceğimiz DNA testinin yapılıp yapılmayacağına mahkeme karar verir. Eğer mahkeme DNA testi yapılmasına karar verirse bunun masrafı da davacı tarafından dava devam ederken ödenir. Tabi bu masraflar yargılama sonrasında davayı kaybeden taraf üzerinde bırakılacaktır.

Yargılama Giderleri

Yukarıda da değindiğimiz üzere davada haksız çıkan taraf üzerine yargılama giderleri bırakılır. Yani babalık hükmü kurulursa yargılama giderleri babadan alınıp davacıya verilir. Eğer babalık hükmü kurulmazsa davacı yargılama giderlerine katlanır.

Babalık Davasında DNA Testi:

Türk Medeni Kanunu madde 284 hükmü soybağına ilişkin davalarda, dolayısıyla babalık davasında da, hakimin ne tür bir inceleme yapacağını izah eder. Buna göre hakim maddi olayları re’sen, yani kendiliğinden talep olmaksızın, araştırır. Bu nedenle babalık davasında DNA testi incelemesi yapılmasına hakim kendisi karar verebilir.

Tabii ki taraflar kendileri de bu yönde talepte bulunabilir. Somut olayın özelliklerine göre hakim DNA testini gerekli bulmayabilir veya yapılmamasına karar verebilir. Ancak belirtmemiz gerekir ki babalık davasında DNA testi oldukça belirleyici özelliğe sahiptir. Hakim DNA testini sadece baba- çocuğa değil başka kişilere de yaptırabilir.

DNA Testine Rıza Göstermeme:

Hakim DNA testi yapılmasına karar verdiği zaman tarafların ve ilgililerin bu teste rıza göstermesi zorunludur. Keyfi olarak DNA testini reddetme imkanları yoktur. Eğer bu kişiler için DNA testi sağlıkları bakımından tehlike doğuruyorsa bu sefer babalık davasında DNA testine rıza gösterilmeyebilir.

Ancak bu testin o kişinin sağlığı açısından sıkıntı doğuracağı mahkemenin incelemeleri sonucunda sabit olması gerekir. Kişilerin sağlığını etkileyen bir durum olmadığı halde DNA testine rıza gösterilmezse bu sefer ne olur? Böyle bir durumda mahkeme DNA testinde sanki o rıza göstermeyen kişilerin aleyhine sonuç çıkmış gibi hüküm verebilir.

Yani mesela davalı baba DNA testine rıza göstermiyorsa mahkeme babalık hükmü kurabilir yahut davacı anne DNA testine rıza göstermiyorsa mahkeme babalık davasını reddedebilir.

Çocuğa Kayyım Atanması:

Yukarıda davacılar arasında kayyımın da yer alabileceğini belirttik. Aslında kayyım tek başına bir davacı değildir. Çocuk adına bu davayı açar. Eğer çocuk henüz ergin değilse ve babalık davası açmak istiyorsa bu sefer çocuğa mahkeme kayyım atar.

Kayyım yalnızca babalık davası açma görevi için atanır. Kayyım kendisine mahkemenin bu yöndeki kararının tebliğ edilmesinden itibaren 1 yıl içerisinde babalık davasını açmak durumundadır. Yani önce kayyım atama süreci ardından babalık davası süreci işletilir.

Soybağının Reddi ve Babalık Davası Birlikte Açılır mı?:

Soybağının reddi davası çocuk ile baba arasında aslında baba – çocuk ilişkisi olmadığını yani soybağının olmadığını konu edinir. Bu konunun detayları için ‘soybağının reddi davası’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Babalık davası ise yukarıda izah ettiğimiz üzere çocuk ile baba arasında soybağını kurma amacı taşır. Birbirinin tam zıddı iki davadır ve soybağının reddi ve babalık davası birlikte AÇILMAZ.

ÖNEMLİ: Babalık davası açabilmek için çocuğun herhangi bir erkek ile arasında soybağı ilişkisi bulunmamalıdır. Dolayısıyla eğer çocuk başka bir erkek ile soybağına sahipse önce soybağının reddi davası açılmalı, ardından babalık davası açılmalıdır.

Dava Ne Kadar Sürer:

Babalık davası süreci somut olayın özelliklerine göre çok kısa bir sürede sonuçlanabileceği gibi uzun da sürebilir. Çocuğun soybağı durumu, diğer ilgililerin durumu, adli takvim, mahkemenin yoğunluğu, DNA araştırması, diğer ispat araçları vs. bir çok unsur zamansal olarak artırıcı veya azaltıcı etkiye sahip olabilir.

Yani dava 3-4 ay gibi kısa bir sürede de sonuçlanabilir birkaç sene de sürebilir. Belirtmemiz gerekir ki sürecin avukat yardımı alarak takip edilmesi her zaman zamansal olarak olumlu sonuç doğuracaktır.

Babalık Davasının Şartları

Yukarıda anlattığımız hususlar çerçevesinde babalık davası şartlarını genel olarak şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Dava ancak anne ve çocuk tarafından açılabilir (mirasçıların bu davayı açamayacağı ancak zaten açılmış bir dava sürerken davacı ölürse mirasçısının devam ettirebileceği kabul edilmektedir).
  • Dava babaya yahut mirasçılarına karşı açılabilir (bazı kişilere de ihbar edilir yukarıda ayrıntısına değindik).
  • Dava 1 yıllık süre içerisinde ve görevli – yetkili mahkemede açılmalıdır (sürelerin başlangıcı davacıya göre değişir, detayına yukarıda değindik).
  • Çocuk ile herhangi bir erkek arasında soybağı ilişkisi olmamalıdır.
  • Masraflar yukarıda bahsettiğimiz şekilde önceden yatırılmalı yahut adli yardıma başvurulmalıdır.
  • Eski kanun döneminde ananın çocuğa gebe kaldığı dönemde iffetsizliği ile bilinen biri olmaması gerektiği yer alırdı. Ayrıca babalık davası sırasında babanın evli olmaması şartı da vardı. Bunlar yeni kanun döneminde kaldırıldı.

Davada İspat

Babalık davasında önemli bir ispat aracının DNA araştırması olduğuna yukarıda değindik. Bunun haricinde bazı karineler vardır. Şöyle ki;

  • Davalının (baba olduğu iddia edilen kişinin) çocuğun doğumundan geriye doğru 300. gün ile 180. gün arasında anne ile cinsel ilişkiye girmiş olması, babalık hükmü için karinedir. Yani mahkeme o kişinin baba olduğuna karar verir.
  • Bu belirttiğimiz süreler içerisinde olmasa bile fiilen hamile kalma döneminde davalının anne ile cinsel ilişkiye girdiği anlaşılırsa gene babalık karinesi söz konusu olur.

ÖNEMLİ: Bu bahsettiğimiz ispat kuralları birer karinedir. Yani aksi ispat edilebilir. Eğer aksi ispat edilirse mahkeme babalık hükmü kurmaz. Yani yukarıda bahsettiğimiz sürelerde cinsel ilişkiye girilse de davalı, çocuğun babası olmasının imkansız olduğunu yahut başka bir kişinin baba olma ihtimalinin daha fazla olduğunu ispat ederse karinenin aksi ispat edilmiş olur ve mahkeme babalık davasını reddeder.

ÖNEMLİ: Babalık ve diğer soybağı davaları, oldukça hassas davalardır. Bu davalarda sürecin hızlı ve etkin bir şekilde sürdürülmesi önem taşır. Bu nedenle avukat yardımı ihtiyacı soybağı davalarında özellikle öne çıkar.

Babalık Davasının Sonuçları

Başlık davasının en önemli sonucu çocuk ile baba arasında soybağı ilişkisinin kurulması olacaktır. Bunun haricinde şu sonuçların doğacağını söyleyebiliriz:

Nüfus Kaydının Düzeltilmesi:

Mahkeme sonrasında nüfus kaydından baba bakımından soybağı bulunmayan çocuğun kaydı düzeltilir. Aynı şekilde babanın altsoyu olarak da çocuk eklenmiş olur. Bu işlemler mahkeme kalemi ile ilgili nüfus dairesi arasındaki yazışma sonucu gerçekleşir. Yani bunlar re’sen yapılacak işlemlerdir. Ancak gene de takip edilmesinde yarar vardır.

Çocuğun Soyadı Bakımından Sonuçları:

Normal şartlarda anne ile baba evli değilse çocuk annenin soyadını taşır. TMK’da yer alan bir hükmün iptali ile artık çocuk isterse babanın soyadını taşıyabilecektir. Bu nedenle babalık hükmünden sonra çocuk isterse babanın soyadını taşıyabilir.

Mirasçılık Açısından Sonuçları:

Babalık hükmü kurulursa çocuk artık diğer çocuklar gibi babanın mirasçısı olur. Baba ölmüş olsa ve mirası paylaştırılmış olsa bile artık o çocuk geçmişe dönük olarak mirasta hak sahibi olacak ve mirasçılara karşı hak öde sürebilecektir. Bu konunun önemli detayları için ‘miras payları ve miras paylaşımı’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Anne Bakımından Sonuçları:

Babalık davası kabul edilen anne bazı talepleri babaya veya babanın mirasçılarına yöneltebilir. Bunları şu şekilde sıralamamız mümkündür:

  • Anne doğum giderlerinin karşılanmasını talep edebilir.
  • Anne doğumdan önceki ve sonraki 6’şar haftalık geçim giderinin karşılanmasını talep edebilir.
  • Anne gebelik ve doğum için gerekli olan diğer gider kalemlerini de talep edebilir.

Çocuk ölü doğmuş olsa dahi mahkeme bu giderlerin karşılanmasına karar verecektir. Diğer kişiler yahut SGK anneye bu giderlerden ötürü daha önceden ödeme yapmışsa annenin talep ettiği toplam miktardan bu yardımlar/ödemeler hakkaniyet ölçüsünde düşürülebilir.

Babalık Davasında Tazminat

Annenin babalık davasında talep edeceği maddi tazminat yukarıda saydığımız anne bakımından sonuçlar kısmındaki giderlerden ibarettir. Dolayısıyla anne maddi tazminat olarak bunlardan başka bir şey talep edemez.

Eski kanun döneminde annenin babalık davasında babadan manevi tazminat talep edebileceği yer almaktaydı ancak bu spesifik bir durum için istenen manevi tazminat idi. Yeni kanunda bu yer almamıştır.

Ancak anne buna rağmen Türk Borçlar Kanunuda yer alan genel hükümler kapsamında uğradığı manevi zararın tazmini için manevi tazminat davası açabilecektir. Uygulama da bu şekildedir. Bununla ilgili detaylar için ‘manevi tazminat’ başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Çocuğun tazminat talebi ise anneye göre daha kısıtlıdır. Genel olarak çocuğun babalık hükmünden ötürü tazminat talep edemeyeceği görüşü hakimdir. Ancak gene TBK genel hükümleri kapsamında şartlar oluştuğu taktirde haricen tazminat talebinde bulunulabilir.

Babalık Davasında Nafaka

Annenin babalık davasında talep edebilecekleri yukarıda bahsettiğimiz hususlardan (ana bakımından sonuçları) ibarettir. Yani anne bu tazminat kalemlerinden ayrı olarak kendisine nafaka bağlanmasını veya geçmişe dönük nafaka ödenmesini talep etme hakkına sahip değildir.

Çocuk açısından ise nafaka talep etmek mümkündür. Davayı kayyım açtığı zaman babadan iştirak nafakası talep edebilir. Davayı çocuk açtığı zaman ise isteyebileceği nafaka yardım nafakası olacaktır.

Esasen bunlar tamamen somut olayın özelliklerine göre değişecek hususlardır. İştirak nafakası talep edilmese bile mahkemece hükmedilen hususlar arasında yer alır.

Babalık Davası Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yukarıda babalık davası nedir, nasıl açılır ve ne gibi özellikleri vardır bunlardan bahsettik. Ancak belirtmemiz gerekir ki bu anlattıklarımız bile çoğu zaman yalın kalmaktadır. Yani somut olay bu bahsettiklerimizden daha karmaşık olabilir, birden fazla hukuki sorun iç içe geçmiş olabilir.

Bu tür durumlarda mevzuata bütüncül bakılmalı ve ihtimallere göre önceden hukuki strateji belirleyerek süreç yönetilmelidir. Babalık davası hatalı yahut ihmali işlemlerden ötürü kaybedilme ihtimalinin yüksek olduğu davalardandır.

Bu tür problemlere mahal  vermemek ve haklı iken haksız çıkmamak adına sürecin avukat yardımı alarak takip edilmesi büyük önem taşımaktadır.