Home Blog Kızlık Soyadının Kullanılması ve Kaldırılması

Kızlık Soyadının Kullanılması ve Kaldırılması

Tarafından Nüfus Davaları
kızlık soyadının kullanımı ve kaldırılması

Kızlık Soyadının Kullanılması ve Kaldırılması Nedir?

Ad ve soyad kişilerin toplumda tanınmasını sağlayan kimlikleridir. İnsanların kişiliklerinin ayırt edici ve vazgeçilmez unsurlarıdırlar. Bunların korunmasında toplum düzeninin menfaati vardır. Bu nedenle isim veya soyisim edinme veya değiştirme hukuk düzeni içerisinde çeşitli düzenlemelere tabi kılınarak sınırsız bir özgürlük alanı içerisinde tutulmamıştır.

Soyadı çok basit bir anlatımla kişinin mensubu olduğu ailenin adıdır. Soyadı kullanma zorunluluğu ülkemizde herkes için geçerlidir. Bu durumum 2525 sayılı Soyadı Kanunu m. 1’de hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle soyadına sahip olmanın çeşitli yolları vardır. En başta doğum ile kazanılan soyadı çeşitli sebeplerle değişebilir. Mahkeme kararı (soyadı değiştirme davası) ile değişebileceği gibi idari yollarla da (anne – babası bilinmeyen çocuk veya zihinsel engelliye idarenin soyadı vermesi) soyadı edinilebilir. 

Bunların haricinde hukukumuzda bir başka soyadı edinme yolu da evlenmektir. Türk Medeni Kanununda yer alan hükme göre evlenme ile kadın kocasının soyadını alır. Kızlık soyadının kullanılması yahut kaldırılması Türk Medeni Kanunu ve sair mevzuat hükümleri içerisinde düzenlenmiştir.

Yeni Evlenecek Kadının Bekarlık Soyadını da Kullanmak İstemesi Durumu

Türk Medeni Kanunu m. 187 hükmüne göre, kadınlar evlenme sonucu kocalarının soyadını alırlar. Bu hem bir hak hem de bir zorunluluktur. Ancak maddenin devamında kadına tanınan başka bir hakka göre evlenme işlemleri sırasında kadın evlendirme memuruna yazılı beyanda bulunarak kocasının soyadının önünde kızlık soyadını kullanmak istediğini belirtebilir. Bu durumda kadın kocasının soyadının yanında kızlık soyadını da kullanabilecektir. 

Eğer evlilik işlemleri sırasında bu talep evlendirme memuruna bildirilmemişse kadının daha sonradan kızlık soyadını kocasının soyadının yanında kullanabilmesi için soyadı değiştirme davası açmasına gerek yoktur. Nüfus idaresine yapacağı yazılı bir başvuru ile halihazırda kullandığı kocasının soyadının yanına kızlık soyadının eklenmesini isteyebilir. Bunlar TMK 187’de kadına tanınmış haklardır.

Kocanın Soyadı Yanında Kullanılan Kızlık Soyadının Sonradan Sildirilmesi

Evlilik işlemleri sırasında evlendirme memuruna yahut daha sonrasında nüfus müdürlüğüne yapılan başvuru sonucu kocasının soyadının yanında kızlık soyadını da kullanan kadın daha sonradan bu kararının isabetli bir karar olmadığını düşünebilir veya bu tercihinden ötürü çeşitli sorunlar yaşayabilir.  Böyle bir durumda kızlık soyadının kaldırılması hukuki düzenlemeler çerçevesinde mümkündür. Ancak bu standart soyadı değiştirme davası prosedürüne tabi olur. Yani kızlık soyadının kullanılması için izlenen hukuki prosedürdeki kolaylık soyadının kaldırılması işlemleri için söz konusu değildir. Dava açmaksızın ilgili soyadını kaldırmak mümkün değildir.

Kızlık Soyadının Sildirilmesi İçin Gereken Şartlar

İsim ve soyisim değişikliği Türk Medeni Kanunu m. 27 uyarınca gerçekleştirilir. Kızlık soyadının kaldırılması da bu hükme dayanarak sağlanabilecektir. Bu nedenle maddede aranan haklı neden şartı burada da geçerlidir. Kişinin soyadını değiştirebilmesi yahut kızlık soyadını kaldırabilmesi için TMK m. 27 uyarınca mahkemeye bir haklı neden sunması şarttır. 

Kocasının soyadının yanına kızlık soyadını ekleyen kadının yaşadığı herhangi bir problem burada haklı neden olarak kabul edilebilir. Kanunda haklı nedenler sınırlı olarak sayılmamıştır. Burada somut olayın özellikleri değerlendirilerek hüküm verilecektir.

Kızlık Soyadının Sildirilmesi Ne Kadar Sürer

Soyadı değiştirme davası genelde mahkemenin yoğunluğuna, başvurunun türüne vb. sebeplere bağlı olmak üzere 2 ile 5 ay arasında sonuçlanmaktadır. Başvuru ve dava açma süreci içerisinde hatalı yahut ihmali işlemleri sonucu süreç uzayabilmekedir. Burada davanın başlangıcından sonuna kadar her evresinin bir avukatın hukuki yardımı ile birlikte gerçekleştirilmesi bu tür yanlışlıklardan kaçınmak adına yararlı olacaktır.

Kızlık Soyadının Kaldırılmasına İtiraz

Türk Medeni Kanunu m. 27/son fıkrası isim değişikliğine itirazı düzenler. Soyadı değişikliği ve dolayısıyla kızlık soyadının kaldırılması işlemine de bu bağlamda itiraz etmek mümkündür. Hükme göre, soyismin değişmesinin sonucu olarak zarar gördüğünü iddia eden kişiler bu durumu öğrenmelerinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde söz konusu değişikliğin iptali için dava açabilirler.

Boşanan Kadının Kocasının Soyadını Kullanmaya Devam Etmek İstemesi

Evlenme ile kadının kocasının soyadını alma zorunluluğunu (m. 187) öngören Türk Medeni Kanunu boşanma ile de kadının kocasının soyadını terketme zorunluluğunu (m. 173) öngörmüştür. Buna göre kadın evlenme ile kazandığı tüm kişilik haklarını korumakla birlikte evlenmeden önceki soyadını almak durumundadır. Ancak kadın bu evliliğinden önce başka bir evlilik yapıp boşandıysa, yani dulsa, kızlık soyadını kullanmak için hakimden izin vermesini talep edebilir.

Ancak burada bir istisnai bir hükümle soyadı terketme zorunluluğu olan kadına bir imkan tanınmıştır. Buna göre boşanan kadın, boşandığı kocasının soyadını kullanmaya devam etmede menfaati olduğunu (yani ticari, akademik, sanatsal vb. hayatında bu şekilde tanınmış olabilir vs. her türlü menfaat burada dile getirilebilir) ve kocasının soyadını kullanmaya devam etmede kocanın herhangi bir zararına durumun söz konusu olmayacağını ispat ederek hakimden boşandığı kocasının soyadını taşımaya devam etmeye izin vermesini isteyebilir. Böyle bir ihtimalde kadın boşanmış olmasına rağmen kocasının soyadını kullanmaya devam eder. 

Boşanma Sonrasında Kadının Kocanın Soyadını Kullanabilmek İçin Aldığı İzne İtiraz

TMK m. 173’de tanınan boşanmaya rağmen kadının kocasının soyadını taşımaya devam ediyor olması haline kocanın itiraz etme hakkı vardır. Bunun için koca, kadının mahkemeye sunduğu menfaat koşullarının değişmiş olduğunu ispat etmek durumundadır. Kadının kocasının soyadını kullanmada menfaatinin olduğu durumunun değişmiş olması halinde bu itiraz koca tarafından yapılabilecektir. Kocanın itirazı haklı görülürse kadın artık kocasının soyadını kullanmaya devam edemez.

Boşanan Kadının Kişisel Durumlarını Koruması

TMK m. 173 boşanan kadının kural olarak evlenmekle kazandığı kişisel durumlarını koruyacağını söyler. Buna göre evlenmeyle ergin kılınan kadın boşanma ile erginlik durumunu devam ettirebilecek, yahut evlenme sonucu kazanılan vatandaşlık hakkı boşanma halinde kadının elinden alınmayacaktır. Evlenmenin butlanı halinde ise bu kişisel durumların korunması kadının evlenmede iyi niyetli olup olmamasına yani butlan hallerinin farkında olup olmamasına bağlanmıştır.

Kızlık Soyadınının Kullanılması ve Kaldırılmasında Zamanaşımı Süreleri

Evlenen kadının kızlık soyadını kocasının soyadının yanında kullanmak istemesi halinde bu talebini evlendirme memuruna evlilik işlemleri sırasında bildirmesi gerekmektedir. Bunun için hak düşürücü zamanaşımı süresi değil böyle bir başvuru prosedürü öngörülmüştür. Eğer o an yapmazsa nikah sonrası nüfus müdürlüğüne yazılı bir başvuru ile kızlık soyadının kocasının soyadının önüne eklenmesini dava açmaksızın talep edebilmektedir. Hukuki düzenlemelerde bunun için de herhangi bir hak düşürücü zamanaşımı süresi öngörülmemiştir. 

Kocasının soyadının yanında kızlık soyadını kullanan kadının kızlık soyadının kaldırılması istemi için dava açma imkanına ilişkin herhangi bir zamanaşımı süresi yoktur. Kişi kaldırma ihtiyacını ne zaman hissederse o zaman ilgili davayı açabilir. Zira isim – soyisim değişikliği kişiye sıkı sıkıya bağlı mutlak haklardandır.

İsim değişikliğine dolayısıyla kızlık soyadının kaldırılması işlemine itiraz durumu olduğu zaman söz konusu değişiklikten ötürü zarara uğradığını iddia eden kişiler için 1 yıllık hak düşürücü zamanaşımı süresi öngörülmüştür. İlgili itirazın 1 yıllık süre içerisinde dava yolu ile mahkemeye yöneltilmemesi halinde itiraz hakkı düşer.

Boşanan kadının kocasının soyadını kullanmaya devam etmek istemesi durumunda mahkemeye yönelteceği talep boşanma davası ile birlikte mahkemeye yöneltilmelidir.  Bu talep boşanma davası ile birlikte ileri sürülmediği takdirde boşanma davası sonrası ayrı bir dava ile de bu talepte bulunmasında herhangi bir engel yoktur. Burada da herhangi bir hak düşürücü süre düzenlemesi söz konusu değildir. Ancak arada kalan uzun süre mahkeme nezdinde inandırıcılık bakımından kadının aleyhine olabilecektir.

Kızlık Soyadının Kullanılması ve Kaldırılmasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Kadının evlendikten sonra kocasının soyadının yanında kendi soyadını kullanmak istemesi durumunda gerekli talepler evlendirme memuruna yahut daha sonra nüfus müdürlüğüne yapılacağından (yani herhangi bir dava açma süreci olmayacağından) bu hususta görevli ve yetkili mahkeme söz konusu değildir.

Kocasının soyadının yanında kızlık soyadını kullanan kadının kızlık soyadının kaldırılması talepli davası bir isim – soyisim değiştirme davası niteliğinde olacağından bu dava da görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olacaktır. Kişinin ikamet ettiği yer mahkemeleri ise yetki sahibidir.

Kadının boşanma sonrasında kocasının soyadını kullanmaya devam etme talebi boşanma davası ile birlikte öne sürüleceği için görevli ve yetkili mahkeme boşanma davasının açıldığı yer Aile Mahkemesidir. 

Kızlık Soyadının Kullanılması ve Kaldırılması Sürecinde Avukatın Önemi

Soyadı kişiye sıkı sıkıya bağlı şahıs haklarındandır. Ülkemizde erkeklerin soyadı evlenme ile değişmezken kadınların soyadı evlenme ile ve boşanma ile değişmektedir. Hukuk düzeni bu durumda ortaya çıkabilecek problemlere çözüm yolu olarak kadınlara birtakım haklar tanımıştır. Kadınların ilgili süreçler içerisinde gerekli başvuru ve davaları başlatırken hataen yahut ihmali olarak gerçekleştirdikleri işlemler telafisi güç sorunlara yol açabilmekte yahut süreci gereksiz uzatabilmektedir. Kişiler için en iyisi bu süreci bir avukatın hukuki desteği eşliğinde sürdürmeleridir. 

Soyadı ile ilgili her türlü uyuşmazlığın çözümü konusunda hukuki temsil ve danışmanlık desteği talep etmek istemeniz durumunda büromuzla irtibat kurabilirsiniz.

Bunlara da Göz Atabilirsiniz.