Home Blog Nüfus Kaydının İptali Davası

Nüfus Kaydının İptali Davası

Tarafından Nüfus Davaları
nufus kaydının iptali

lNüfus Kaydının İptali Nedir?

Türkiye’de nüfus kayıtlarının hatalı tutulmasına bağlı olarak kişilerin nüfus kaydı birden fazla yapılabilmekte veya hukuka aykırı belgeler ile olmaması gereken kayıtlar sicile işlenebilmektedir. Yahut hiç olmayan bir kişi bir bakmışsınız ki aile kütüğünüzde yer almış. Bu ve benzeri durumlarda kişiler için önemli hak kayıpları doğabilir. Hatalı kayıtlar özellikle askerlik ve miras, evlilik boşanma gibi işlemlerde telafisi güç durumların ortaya çıkmasına sebep olabilmektedir.

Nüfus sicili genel manada kişilerin özlük bilgilerini içerir kayıtlardır. Kişilere sıkı surette bağlı ve değişiklik – düzeltme işlemlerine konu olabilen hakların muhafazası nüfus kayıtları ile sağlanır. Nüfus kaydının iptali davaları, nüfus davaları içerisinde düzeltme yahut değiştirme işlemlerini konu edinmez. Burada kaydın belli gerekçeler üzerine geçersiz kılınması yani iptal edilmesi amaçlanır.

Nüfus kaydının iptali, bir kişi yahut ailenin nüfus sicilinde bulunan kaydın hukuki anlamda geçersiz kılınması anlamına gelen hukuki prosedürdür. Bu işlem adli veya idari bir karara dayanarak yapılabilir.

Nüfus sicilinde iptale konu olabilecek bir kayıt kimi durumda kişilerin önemli haklarının kullanılmasını engelleyen bir hale neden olabilir. Askerlik ve evlilik işlemleri, mirasçılık ve soybağı durumları konularında haksız durumlar doğurabilirler. Bu halde söz konusu kaydın iptali istenmelidir.

Nüfus Kaydında Yer Alan Bilgiler

Nüfus kayıtlarında kişilerin adı – soyadı, cinsiyeti, dini, medeni hali, anne – baba adı, doğum yeri ve tarihi vb. her türlü kişilik halleri yer alır. Bu kayıt resmi bir sicildir. Devlet tarafından nüfus müdürlüğü nezdinde tutulur ve muhafaza edilir.  Kişiye sıkı sıkıya bağlı hakların muhafaza edildiği sicil olarak kabul edilir.

Resmi siciller içerisinde yer almasına rağmen alenilik özelliği bulunmamaktadır. Yani dileyen kişi buradaki kayıtlara ulaşamaz. İlgisini inanılır kılma gibi bir durum söz konusu olamaz.

Nüfus Kaydının İptali Davası Hangi Durumlarda Açılabilir?

Nüfus kaydının iptali davası çeşitli durumlar için söz konusu olabilir. Bunlardan bazıları şu şekildedir:

  • Kişinin aynı soydan gelmediği nedeniyle açılabilir. Aileden olmayan ve kim olduğu tespit edilemeyen birisinin aile nüfus kütüğüne kaydedilmesi halinde açılabilir. Soybağı hükümleri ile birebir ilişkili bir durum doğurur.
  • Hukuk nazarında geçerli sayılamayacak bir belgeye istinaden yapılan kayıtların iptali için açılabilir. Burada nüfus idaresinin yahut mirasçıların açtıkları sahte kayıtlarla ilişkili davalar söz konusudur Bu kayıtların iptali savcılıkça yapılacak bildirim üzerine de mahkemeden talep edilebilir.
  • Mükerrer nüfus kaydının iptali istemli açılabilir. Nüfus kütüğünde aynı hane içerisinde iki farklı belgeye dayanarak aynı isimle, doğum tarihiyle vb. aynı kayda rastlanırsa bu kayıtlar mükerrer yani tekrar eden kayıtlar olarak nitelendirilir. İptali talep edilebilir.

Nüfus Kaydının İptali Davasının Hukuki Dayanağı

Nüfus kaydının iptali işleminin temel dayanağı 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunudur. Kanunun özellikle 36 ve 40. maddeleri iptal davalarına ilişkin öngörülmüş olup devam eden maddeleri de yargılama sürecine ilişkin bilgiler vermektedir.

Bunun yanında Türk Medeni Kanunu m. 36 ve devamında yer alan kişisel durum sicili hükümleri de nüfus davalarına ilişkin genel esaslar niteliğinde olması dolayısıyla iptal davalarında gözetilecek hükümlerdir. Ayrıca nüfus davalarına ilişkin sair dağınık mevzuat hükümleri davanın işleyişine etki edebilmektedir.

Nüfus Kaydının İptali Davasını Açmanın Şartları Nelerdir?

Aileden olmayan kişinin aile kütüğünden iptalini talep edebilmek için evlilik birliği içinde veya dışında doğmamış ve aile ile hiçbir ilgisi olmayan bir kişi kaydının aile kütüğünde görünüyor olması gerekir. Yahut hukuka aykırı belgeye dayanılarak girilen kaydın iptali için açılacak davada hukuken belge sayılabilecek nitelikte bir unsurun hukuka aykırı şekilde düzenlenmiş veya beyan edilmiş olması gerekir.

Mükerrer nüfus kaydının iptali davası açabilmek için, iptali istenen kaydın birden fazla kaydedilmiş olması gerekir. Söz konusu kayıtların aynı kişiye ait olması da dava şartıdır. C. savcısı tarafından açılacak mükerrer kaydın iptali davasında yukarıdaki şartların varlığı ile beraber söz konusu kaydın kamu düzenine aykırılık teşkil ediyor olması gerekir.

Nüfus Kaydının İptali Davasının Tarafları

Nüfus kaydının iptali talepli davada 18 yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücü bulunan kişi davacı olabilir. Bu özellikleri haiz kişi vekili aracılığı ile de bu davayı açabilir. Dava açmak isteyen kişi 18 yaşından küçükse yasal temsilcileri kişiyi temsilen bu davayı açabilir. Kişinin yasal temsilcisi olarak ana veya babası değil de vasi veya kayyımı söz konusu ise vasi de kayyım da bu davayı açabilmek için vesayet makamından izin almaları gerekir. Evlat edinen 18 yaşından küçük evlatlığı adına da bu davayı açabilir.

Bunun haricinde kamu düzenini ilgilendiren hususlarda C. savcısı yukarıda belirttiğimiz üzere bu davayı açma yetkisini haizdir.

Nüfus kaydının iptali davası iptali istenilen kayıtla ilgisi olan ve bu durumdan hukuki olarak etkilenebilecek kişiler hakkında açılır.  Nüfus idaresini davada nüfus müdürlüğünce görevlendirilmiş memur davalı taraf olarak temsil edecektir. Ayrıca iptal davalarında C. savcısı da hazır bulunur. Miras hükümlerine ilişkin nüfus kaydının iptali davalarında savcının yer alması gerekmez.

Davalı olarak gösterilen kişi veya kişiler ölmüş ise mirasçıları duruma göre davalı olabilirler. Davalı olarak gösterilecek kişi 18 yaşından küçük yahut kısıtlı ise yasal temsilcileri çocuğu temsilen davalı konumunda görülecektir.

Nüfus Kaydının İptali Davasında Yargılama Süreci, İspat ve Gerekli Belgeler

TMK m. 39 hükmü çerçevesinde mahkeme kararı söz konusu olmaksızın kişisel durum sicillerinde düzeltmeler gerçekleştirilemez. Burada emredici bir hüküm söz konusudur. Bu nedenle kişiler nüfus kayıtlarındaki düzeltme taleplerini mahkeme kanalı ile hakime yöneltmeleri gerekir. Bu bağlamda iptal işlemleri de mahkeme kararıyla gerçekleştirilecektir.

Nüfus kaydının iptali davaları nitelik olarak kamusal yahut kişisel olabilmektedir. Herhangi bir nedenle C. savcısı iptale konu olması gereken kayıttan haberdar olmuş ise ve kaydın iptali kamu düzenine ilişkin ise (ki öyle kabul edilir) nüfustaki kaydın iptalini ister. Uygulamada bu durum şu şekilde gelişmektedir: nüfus memuru kayıtta farkettiği mükerrer kaydı yahut iptal edilmesi gereken diğer kayıtları C. savcısına bildirir. Savcı da gerekli işlemleri başlatır. Bunun yanında ilgili kişilerin kamu yararı kaygısı gütmeden kişisel hukuki yararları doğrultusunda nüfus kaydının iptalini talep etmeleri de mümkündür.

Nüfus kayıtlarındaki düzeltme davaları kamu düenine ilişkin olduğundan ve iptale ilişkin davaların da bu niteliği haiz olması dolayısıyla mahkeme tarafların getirdiği delillerle bağlı kalmayarak kendi araştırmasını yapacaktır. DNA testine varacak kadar geniş bir araştırma sahası söz konusudur burada.

Nüfus kaydının tutulmasından doğan genel davalarda uygulanan esas ve yöntemler genel olarak iptale ilişkin davalarda da geçerli sayılır. Tüm nüfus kaydının düzeltilmesi davalarında olduğu gibi iptal davalarında da basit, sözlü yargılama usulü söz konusudur. Dava duruşmalı olarak incelenip karara bağlanır.

Hukuka aykırı olmayan her türlü ispat aracı delil olarak mahkemeye sunulabilir. Tanıklar diğer tüm nüfus kaydının düzeltilmesi davalarında öngörüldüğü usulde iptale ilişkin davalarda da dinlenecektir. İptali istenen kayda dayanak teşkil eden belge ve diğer tutanakların asılları veya suretleri mahkemece istenebilir ve bilirkişiye incelettirilebilir.

Mükerrer Nüfus Kaydının İptali Nedir?

Mükerrer nüfus kaydının iptali, yukarıda da belirtildiği üzere nüfus kaydının iptali davalarının bir görünümüdür. Ancak tekrar eden kayıtların iptali yani mükerrer kaydın iptali davaları nüfus kaydının iptali davaları içerisinde önemli bir yer kaplar. İptal davalarının büyük çoğunluğunun konusu mükerrer kaydın iptaline yöneliktir.

Mükerrer kaydın iptalini, hukuki yararı olan herkes açabilir. Burada miras, soybağı vb. kurumlar açısından yakından etkilenecek herkesin hukuki yararı var kabul edilmelidir. Bununla birlikte davayı açan kişinin hukuki yararının var olup olmadığı mahkemece denetlenir.

Mükerrer kaydın iptali davası, tekrar eden kayda sahip kişi tarafından açılmışsa anne ve baba davalı olarak gösterilir. Anne ve baba ölmüş ise onların mirasçıları gösterilebilir. Davacı anne ve baba ise dava tekrar eden kaydın sahibine karşı açılır. C. savcısının dava açma imkanı ise resmi kurumların görecekleri lüzum üzerine doğar.

Nüfus Kaydının İptali Davası Ne Kadar Sürer?

Nüfus kaydının iptali davası da diğer nüfus kaydının düzeltilmesi davalarında olduğu gibi basit usulde görülen davalardır. Genellikle birkaç celsede sonuçlanır. İptale konu kaydın durumuna ve mahkemenin yoğunluğuna bağlı olarak 3 ile 7 ay arasında değiştiği söylenebilir.

Nüfus Kaydının İptali Davasının Hukuki Sonuçları

Nüfus kaydının iptali istemi yapılan yargılama sonucunda mahkemece haklı görüldüğü takdirde bu karar taraflara tebliğ olunur. Tebliği takiben 15 günlük süre içerisinde kanun yollarına taşınmadığı zaman karar kesinleşir. Kesinleşmenin ardından mahkeme 10 günlük süre içerisinde kararı ilgili nüfus müdürlüğüne iptalin gerçekleşmesi ve gerekli kayıtların düzeltilmesi için gönderir.

Nüfus müdürlüğü kendisine gönderilen kesinleşmiş karar üzerine gerekli işlemleri yapar. İlgili kişi askerlik çağına gelmiş erkek ise gerekli kayıt düzeltmelerinin yapılması için askerlik şubeye de gönderilir.

Mükerrer kayıt söz konusu olduğu zaman kişilerin sonradan kişisel durumlarında gerçekleşen değişikliklerin bir kısmı bir kayda diğerleri öbür kayda eklenmiş olabilir. Mükerrer kaydın iptali söz konusu olduğunda kişilerin edindikleri hak ve kişisel durumların tek kayıt içerisinde birleşmesi sağlanır. İptal edilen kayıtta yer alan ve hukuka uygun olarak girilen bilgiler iptal edilmeyen diğer kayda transfer edilir.

Mükerrer kayıt iptal edildiği zaman artık hiçbir işleme esas olamaz ve üzerinde herhangi bir değişiklik yapılamaz. İptal olunan kayda dayanılarak kimse hiçbir hak talebinde bulunamaz. Miras konusunda bu onuç önemli etkilere sahiptir.

Nüfus Kaydının İptali Davasında Zamanaşımı Süresi

Kişisel veya kamusal niteliği haiz nüfus kaydının iptali davaları için herhangi bir şekilde hak düşürücü zamanaşımı süresi düzenlemesi yapılmamıştır. İptale konu olacak kaydın bu durumu öğrenildiği tarihten itibaren gerek ilgililer tarafından gerekse savcı tarafından her zaman açılabilir. Kanun kısıtlayıcı bir süre düzenlemesi öngörmemiştir.

Nüfus Kaydının İptali Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Nüfus kaydının iptali davalarında görevli mahkeme diğer nüfus davalarında olduğu gibi asliye hukuk mahkemesidir. Yetki bakımından kural ise kişinin yani davacının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğudur.

Nüfus Kaydının İptali Sürecinde Avukatın Önemi

Nüfus kayıtları, hakkında tutulan kişiler için büyük önem taşır. İptale konu edilecek nüfus kayıtları sadece hakkında tutulmuş kişi için değil, bu kaydın hatalı tutulmasından zarara uğramış kişiler için büyük önemdedir. Zira buradan soybağına ilişkin uyuşmazlıklar doğabildiği gibi, askerlik, evlenme vb. meselelerde de büyük sıkıntılarla karşılaşılabilir.

Bunun yanında en önemlisi miras meseleleride nüfus kaydının iptalinin sağlanması uygulamada çok sık istenilen durumlardan birisi olarak görülmektedir. Bu durumda söz konusu sürecin bir avukat yardımı ile sürdürülmesi aynı önemi haizdir. Çünkü ilgili süreç her ne kadar basit yargılama usulüne tabi olsada hukuki dayanakları ve prosedürü bakımından girift yapıdadır. Bununla beraber bu süreçte gerçekleştirilecek hatalı yahut ihmali işlemler sonradan telafisi güç durumlar ortaya çıkarabilir.

Bütün bunlara bağlı olarak nüfus kaydının iptali sürecinde avukatın hukuki yardımı önem taşır.

Bunlara da Göz Atabilirsiniz.